Theo Báo cáo bổ sung tình hình kinh tế - xã hội năm 2011 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (sẽ được Quốc hội tập trung thảo luận tại Kỳ họp thứ ba, dự kiến khai mạc vào ngày 21/5 tới), có 9/22 chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội không đạt kế hoạch đã báo cáo trước Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai vào cuối năm 2011. Trong đó, tốc độ tăng giá tiêu dùng tăng tới 18,13% (báo cáo chỉ tăng 18%), còn tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ tăng 5,89%, so với 6% đã báo cáo, và thấp khá xa so với mức tăng trưởng năm 2010 là 6,78%.

Ngoài ra, năm 2011, lực lượng quan trọng nhất tạo tăng trưởng kinh tế là các doanh nghiệp có sự suy giảm đáng kể. Cụ thể, năm 2011, tổng số doanh nghiệp thành lập giảm 7,2% so với năm 2010; có tới 53.792 doanh nghiệp giải thể, phá sản, ngừng hoạt động, tăng 24,7% so với năm 2010.

“Những hạn chế, yếu kém nêu trên có nguyên nhân khách quan do tác động của những bất ổn kinh tế và khủng hoảng nợ công cao ở nhiều nước trên thế giới, nhưng chủ yếu là do nhiều nguyên nhân chủ quan trong nội tại nền kinh tế, đã tích tụ từ nhiều năm trước”, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh nhận định.

Trong khi đó, theo khảo sát của Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, mức lạm phát năm 2011 đến 18,13% không chỉ là mức cao nhất trong vòng 20 năm trở lại đây, mà còn đưa Việt Nam vào Top 5 nước có lạm phát cao nhất thế giới, chỉ đứng sau Kenya (18,93%), Tazania (19,8%) và Venezuela (26%).

Lý giải về việc chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng cho rằng, nguyên nhân sâu xa từ cơ cấu kinh tế, mô hình tăng trưởng chưa hợp lý, chậm được điều chỉnh và hiệu quả của nền kinh tế thấp. Trong đó, có cơ cấu đầu tư, nhất là đầu tư công lớn nhưng dàn trải, hiệu quả thấp.

“Cùng với việc phải điều chỉnh một số mặt hàng thiết yếu theo thị trường, nước ta phải nhập siêu tới 9,84 tỷ USD, nên đã “nhập khẩu lạm phát” khi giá nguyên nhiên vật liệu đầu vào của nền kinh tế phải nhập khẩu tăng cao. Ngoài ra, yếu tố tâm lý của người tiêu dùng cũng tác động lớn đến lạm phát”, ông Vinh nói.

Ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, tổng phương tiện thanh toán và tốc độ tăng trưởng tín dụng năm 2011 không chỉ thấp so với những năm trước, mà còn quá thấp so với định hướng điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước và nhu cầu hợp lý của nền kinh tế.

“Chính phủ cần phải có đánh giá toàn diện và sâu sắc hơn sự hỗ trợ của Nhà nước về thuế, tài chính đã được thực hiện trong năm 2011 về mức độ, liều lượng vì mặc dù đã có chính sách, nhưng hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp vẫn gặp rất nhiều khó khăn, suy giảm năng lực tài chính của khu vực  doanh nghiệp và gia tăng chiếm dụng vốn  khiến doanh nghiệp ngừng sản xuất, giải thể hàng loạt”, ông Giàu kiến nghị.

Về khó khăn của doanh nghiệp, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho biết, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang tiến hành khảo sát, điều tra độc lập về tình hình hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp để xác định nguyên nhân đẩy doanh nghiệp đến tình trạng khó khăn; lĩnh vực hoạt động, ngành nghề kinh doanh, loại hình doanh nghiệp nào gặp khó khăn lớn nhất.

“Trong khoảng một tháng nữa, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ có báo cáo cụ thể, độc lập về thực trạng khó khăn của cộng đồng doanh nghiệp; phân tích, mổ xẻ những nguyên nhân chính đẩy doanh nghiệp vào tình trạng khó khăn như hiện nay và kiến nghị Chính phủ đưa ra các giải pháp cụ thể, phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp, ngành nghề kinh doanh, lĩnh vực hoạt động để hỗ trợ kịp thời”, Bô trưởng Vinh nói.